Skutki uzależnienia od alkoholu – czy można je odwrócić?

Napisano 01.01.2023 | Asystent Medyczny | Czas czytania: 5 min.

Potrzebujesz e-Recepty lub L4 ?               Zamów Teraz w 5 minut >

Uzależnienie od alkoholu może wpływać niekorzystnie na każdy narząd naszego organizmu. Do czego prowadzi alkoholizm? Czy skutki nadużywania alkoholu, następstwa psychiczne lub fizyczne, można odwrócić? Odpowiadamy na te pytania w artykule.

Potrzebujesz e-Recepty lub L4 ?               Zamów Teraz w 5 minut >

Fizyczne skutki uzależnienia od alkoholu

Konsekwencje uzależnienia od alkoholu, które są zwykle szybko zauważalne przez społeczeństwo lub najbliższych krewnych, to między innymi: głębokie zmarszczki, opuchnięta twarz, szara skóra o niezdrowym odcieniu oraz zaczerwione oczy [1]. To jednak niejedyne skutki fizyczne alkoholizmu — nałóg ten oddziałuje na wiele różnych struktur organizmu. 

Niektóre następstwa alkoholizmu początkowo są niezauważalne, natomiast w perspektywie długofalowej mogą się wiązać z poważnym pogorszeniem stanu zdrowia, a nawet śmiercią osoby uzależnionej od napojów wysokoprocentowych. Na szczęście obecnie dzięki rozwiązaniom takim jak teleporada czy recepta online, można szybko skonsultować problemy zdrowotne z lekarzem, a także wykupić potrzebne leki, które pomogą w przywróceniu równowagi w organizmie (o ile to możliwe). Do czego prowadzi alkoholizm? Poniżej znajdują się uporządkowane informacje na temat fizycznych skutków choroby alkoholowej. 

Czytaj także:

Alkoholizm i jego skutki — układ pokarmowy

Jeśli chodzi o układ pokarmowy, skutkiem nadużywania alkoholu może być częściowe lub trwałe uszkodzenie struktur odpowiadających za trawienie oraz wchłanianie substancji odżywczych [2]. W rezultacie u alkoholika mogą wystąpić objawy, takie jak: biegunki, krwawienia z przewodu pokarmowego, przewlekłe nudności czy wzdęcia [2]. Negatywną konsekwencją alkoholizmu, związaną z układem pokarmowym jest również zespół Mallory’ego-Weisa, czyli podłużne pęknięcie błony śluzowej przełyku [3].

W szczególności podatne na negatywny wpływ alkoholu są narządy takie jak trzustka oraz wątroba. Alkoholowe zapalenie trzustki może prowadzić do rozwoju cukrzycy, zwiększać ryzyko wystąpienia choroby nowotworowej, a nawet — doprowadzić do śmierci z powodu ogólnoustrojowego zapalenia i niewydolności wielonarządowej [4]. Natomiast jeśli chodzi o wątrobę, u alkoholika może się rozwinąć odwracalne stłuszczenie tego narządu lub bardzo niebezpieczne, a nawet w ciężkich przypadkach prowadzące do zgonu choroby: alkoholowe zapalenie wątroby oraz marskość wątroby [5] [6]. 

Inne konsekwencje uzależnienia od alkoholu, związane z układem pokarmowym to [2] [6]: 

  • choroby dziąseł i uzębienia, 
  • hiperglikemia i cukrzyca, 
  • owrzodzenia dwunastnicy, 
  • owrzodzenia żołądka,
  • próchnica, 
  • przewlekłe zapalenie błon śluzowych przewodu pokarmowego,
  • refluks żołądkowo-przełykowy,
  • zapalenie błony śluzowej przełyku,
  • zapalenie języka i jamy ustnej, 
  • zwiększone ryzyko perforacji żołądka,
  • zwiększone ryzyko raka przełyku,
  • żylaki odbytu,
  • żylaki przełyku.

Skutki zdrowotne picia alkoholu — układ krążenia

Nadużywanie alkoholu nie pozostaje bez wpływu na serce i układ krążenia. U osób, które spożywają w nadmiarze napoje wysokoprocentowe, istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia takich nieprawidłowości, jak [2] [7] [8]: 

  • anemia, 
  • choroba niedokrwienna serca, 
  • kardiomiopatia alkoholowa (postępujące uszkodzenie mięśnia sercowego),
  • nadciśnienie tętnicze,
  • przerost komory sercowej,
  • udar mózgu (obumarcie części mózgu wynikające z zatrzymania dopływu krwi do tkanki mózgowej),
  • zaburzenia rytmu serca (arytmia, migotanie przedsionków lub częstoskurcz komorowy), 
  • zakrzepy i zatory żylne,
  • zwiększone ryzyko zawału serca oraz udaru mózgu.

Uzależnienie od alkoholu skutki — układ nerwowy

Alkohol działa toksycznie na komórki układu nerwowego. Skutki choroby alkoholowej to przede wszystkim polineuropatia, czyli uszkodzenie nerwów obwodowych przekazujących bodźce czuciowe i ruchowe, czego konsekwencją jest postępujące zaburzenie funkcji czuciowych, ruchowych i autonomicznych [9] [10] [11]. Poza zaburzeniami czucia u alkoholików częste są również [9] [10] [16]: 

  • dolegliwości bólowe (związane z uciskaniem nerwów), 
  • drżenie rąk, występujące także w okresie abstynencji, 
  • niedowłady, 
  • porażenia, 
  • problemy z mową,
  • udary,
  • zaburzenia równowagi wskutek zaniku robaka móżdżku,
  • zaburzenia widzenia, a nawet ślepota.

Bardzo niebezpieczne jest zatrucie alkoholowe, ponieważ stan ten może poskutkować trwałym uszkodzeniem mózgu, a nawet śmiercią [19]. Charakterystyczne objawy, które świadczą o zatruciu alkoholowym to [19]: 

  • atak padaczki, 
  • blada skóra, 
  • dezorientacja, 
  • hipotermia, 
  • nieregularny oddech, 
  • wymioty, 
  • utrata przytomności. 

Ich zauważenie powinno skłonić do wezwania pogotowia ratunkowego.

Skutki nadużywania alkoholu — układ kostno-mięśniowy

Konsekwencje alkoholizmu są odczuwalne również w obrębie układu kostno-mięśniowego. Skutkami nadużywania alkoholu są bowiem [12] [13]: 

  • osłabienie siły mięśniowej,
  • zaburzenie procesów remineralizacji kości, 
  • zaburzone przyswajanie wapnia i co za tym idzie, większa podatność kości na złamania,
  • zaniki mięśni,
  • zmniejszenie masy kostnej,
  • zwiększone ryzyko wystąpienia osteoporozy oraz osteopenii (zmniejszenie gęstości kości).

Skutki uzależnień od alkoholu — układ hormonalny i rozrodczy

Jeśli chodzi o skutki choroby alkoholowej, dotyczące układu hormonalnego oraz układu rozrodczego, należą do  nich [2]: 

  • atrofia jąder u mężczyzn, 
  • hiperkortyzolemia oraz rzekomy zespół Cushinga,
  • przedwczesne wystąpienie menopauzy,
  • upośledzenie płodności,
  • zaburzenia erekcji, a nawet impotencja u mężczyzn, 
  • zaburzenie funkcjonowania tarczycy,
  • zaburzenia miesiączkowania u kobiet,
  • zmniejszone libido, 
  • zwiększone ryzyko raka sutka u kobiet. 

Skutki choroby alkoholowej — układ odpornościowy

Skutki zdrowotne picia alkoholu, związane z układem odpornościowym to przede wszystkim większa podatność na różnego rodzaju infekcje oraz choroby zakaźne [2]. W wyniku upośledzenia układu odpornościowego u alkoholików występują często choroby, które są rzadkie u osób z prawidłowo funkcjonującym układem immunologicznym, takie jak [2]: 

  • choroby autoimmunologiczne, 
  • choroby układu moczowego, 
  • gruźlica, 
  • sepsa,
  • wirusowe zapalenie wątroby,
  • zakażenie skóry i tkanki podskórnej, 
  • zapalenie opon mózgowych,
  • zapalenie płuc.

Alkoholizm zwiększa także ryzyko nowotworzenia [2], jednak temu zagadnieniu poświęcamy więcej uwagi w dalszej części tekstu. 

Psychiczne skutki uzależnienia od alkoholu

Konsekwencje alkoholizmu są odczuwalne także, jeśli chodzi o sferę psychiczną. Skutkiem nadużywania alkoholu są bowiem zmiany charakteru (w tym również zachowania impulsywne i agresja), zaburzenia funkcji poznawczych oraz problemy z pamięcią (w tym również o charakterze trwałym) [2] [14]. Niebezpieczne choroby psychiczne, do których przyczynia się nadużywanie alkoholu to także: depresja alkoholowa, przewlekła psychoza alkoholowa, psychoza Korsakowa, otępienie alkoholowe, zaburzenia lękowe oraz encefalopatia Wernickego (uszkodzenie mózgu wynikające z niedoboru tiaminy) [2] [14].

W sytuacji, gdy alkoholik nagle odstawi alkohol, może u niego wystąpić zespół odstawienny (inaczej zespół abstynencyjny) [15] [16]. Objawy, które są charakterystyczne dla tego stanu to: drgawki (w tym również zagrażające życiu), drżenia mięśniowe, majaczenie alkoholowe (delirium), omamy, uczucie niepokoju oraz zawroty i bóle głowy [15]. U osób nadużywających alkohol obserwuje się uszkodzenia pamięci, niebezpieczeństwo stwarza także utrata świadomości w wyniku nadmiernego spożycia alkoholu [17]. Taki stan może poskutkować upadkiem, urazem, wypadkiem drogowym, zwiększa również ryzyko napaści seksualnej.

Odwracalne skutki uzależnienia od alkoholu

Niektóre z wymienionych powyżej skutków nadużywania alkoholu są odwracalne, pod warunkiem całkowitego zaprzestania picia alkoholu oraz, w zależności od przypadku, wdrożenia odpowiedniej suplementacji. Odwrócić można np. takie stany jak [7] [10]: 

  • anemia, 
  • dolegliwości gastryczne wynikające z podrażnienia układu pokarmowego, 
  • nadciśnienie tętnicze,
  • zaburzenia równowagi.

Możliwe jest także leczenie polineuropatii wywołanych chorobą alkoholową — jeśli pacjent na wczesnym etapie uzależnienia zaprzestanie całkowicie pić alkohol oraz wdroży suplementację witaminy B1, istnieje szansa, że większość objawów polineuropatii ustąpi [16].

Nieodwracalne skutki uzależnienia od alkoholu

Niestety wiele stanów chorobowych wywołanych nadużywaniem alkoholu ma charakter trwały — alkoholowe zapalenie wątroby, marskość wątroby, trudności ze skupieniem uwagi czy też utrata pamięci, jeśli już wystąpią, mogą się rozwinąć w stan przewlekły [6] [7]. Nieodwracalne skutki picia alkoholu dotyczą także kobiet w ciąży — w wyniku spożywania alkoholu (nawet w małych ilościach) wzrasta bowiem ryzyko porodu przedwczesnego, poronienia oraz wystąpienia u dziecka zespołu FAS (inaczej Zespół Alkoholowy Płodu) [18]. Schorzenie to skutkuje licznymi nieprawidłowościami, zarówno fizycznymi, jak i psychicznymi, możliwe powikłania FAS u dziecka to między innymi: opóźnienie umysłowe, agresja, nadpobudliwość, wady wrodzone narządów wewnętrznych (np. serca), a także skłonność do nałogów [18]. 

Skutki uzależnienia od alkoholu — choroby nowotworowe

Na końcu warto wspomnieć o zdrowotnych i społecznych skutkach alkoholizmu w postaci zwiększonego ryzyka chorób nowotworowych. Nadmierne spożycie alkoholu może bowiem doprowadzić do rozwoju [16]:

  • nowotworów w obrębie krtani lub gardła, 
  • raka odbytnicy, 
  • raka piersi,
  • raka przełyku,
  • raka jelita grubego, 
  • raka wątroby lub trzustki.

Rokowania w przypadku wyżej wymienionych chorób nowotworowych mogą być bardzo niekorzystne — przykładowo, dla raka trzustki przeżywalność do 5 lat po rozpoznaniu wynosi 5% [20], tymczasem większość pacjentów z rakiem przełyku dożywa jedynie kilku miesięcy od postawienia rozpoznania [21].

Źródła:
  1. https://psychoterapiacotam.pl/uzaleznienie-od-alkoholu-objawy-i-leczenie [dostęp: 01.01.2023 r.]
  2. https://stopuzaleznieniom.pl/czy-jestem-uzalezniony/konsekwencje-uzaleznienia/szkody-zdrowotne-uzaleznienia/ [dostęp: 01.01.2023 r.]
  3. https://forumleczeniaran.pl/zespol-malloryego-weissa-przyczyny-objawy-leczenie/
  4. Klochkov A, Kudaravalli P, Lim Y, et al. Alcoholic Pancreatitis. [Updated 2022 May 23]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537191/
  5. https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/choroby/watroba/50966,alkoholowe-choroby-watroby [dostęp: 01.01.2023 r.]
  6. https://www.parpa.pl/index.php/szkody-zdrowotne-i-uzaleznienie/szkody-zdrowotne [dostęp: 01.01.2023 r.]
  7. https://www.niaaa.nih.gov/alcohols-effects-health/alcohols-effects-body [dostęp: 05.12.2022 r.]
  8. https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/alkohol-i-choroby-ukladu-sercowo-naczyniowego/ [dostęp: 01.01.2023 r.]
  9. https://onkolmed.pl/alkohol-uszkadza-nie-tylko-watrobe-czym-jest-polineuropatia-alkoholowa [dostęp: 01.01.2023 r.]
  10. https://www.parpa.pl/index.php/e-publikacje/category/5-uzaleznienie-od-alkoholu?download=47:medyczne-aspekty-uzaleznienia-od-alkoholu-ksiazka [dostęp: 01.01.2023 r.]
  11. https://detoksalkoholowy.pl/czym-jest-neuropatia-alkoholowa-poznaj-przyczyny-objawy-i-leczenie-tej-choroby/ [dostęp: 01.01.2023 r.]
  12. https://stopuzaleznieniom.pl/artykuly/fakty-o-alkoholu/picie-alkoholu-oslabia-miesnie-i-kosci/ [dostęp: 01.01.2023 r.]
  13. Żółtańska J. H., Łukieńczuk T. Alkohol jako czynnik ryzyka złamań kości kończyn u osób starszych. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 2015, 5 (3): 265–274
  14. https://www.alcoholrehabguide.org/alcohol/effects/ [dostęp: 01.01.2023 r.]
  15. https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/uzaleznienia/81278,zespol-abstynencyjny [dostęp: 01.01.2023 r.]
  16. https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/uzaleznienia/81417,choroby-somatyczne-spowodowanie-uzywaniem-alkoholu [dostęp: 01.01.2023 r.]
  17. https://psychologia.edu.pl/czytelnia/51-alkohol-i-nauka/915-szkodliwy-wplyw-alkoholu-na-mozg.html [dostęp: 01.01.2023 r.]
  18. https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/lepszy-start/196530,fas-czyli-o-skutkach-spozywania-alkoholu-w-czasie-ciazy [dostęp: 01.01.2023 r.]
  19. https://stopuzaleznieniom.pl/artykuly/czy-pije-ryzykownie/przedawkowanie-alkoholu-stan-bezposredniego-zagrozenia-zycia/  [dostęp: 01.01.2023 r.]
  20. https://onkolmed.pl/nowotwory-ukladu-pokarmowego-leczenie [dostęp: 01.01.2023 r.]
  21. https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/chorobynowotworowe/102098,rak-przelyku [dostęp: 01.01.2023 r.]

Potrzebujesz e-Recepty lub L4 ?               Zamów Teraz w 5 minut >

Informacje zawarte w dziale „Blog" serwisu NaszaRecepta.pl należy traktować jedynie jako informacyjno-edukacyjne. Treści te i porady w nich zawarte nie mogą w żadnym wypadku zastąpić bezpośredniego kontaktu z lekarzem i nie powinny być również uznawane za profesjonalną poradę medyczną. Wydawca serwisu NaszaRecepta nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystywanie porad z materiałów informacyjno-edukacyjnych bez wcześniejszej konsultacji ze specjalistą.